Diyabet Diyeti


Diyabet Diyeti

Diyabet Hastalığı Nedir?

Diyabet vücutta genetik ve çevresel faktörlere bağlı olarak pankreastan insülinin salgılanmaması ve ya yetersiz gelmesidir. Diyabet Tip 1 ve Tip 2 olmak üzere ikiye ayrılır. Tip 1 otoimmün bir hastalıktır. Çocuk yağlarda görülmeye başlar tek tedavisi insülin iğneleri ve beslenmedir. Ti2 diyabet ise genetikte var olan riskin kilo ve kötü beslenme ile ortaya çıkmasıyla meydana gelir. Tip 2 diyabet tedavisi ise ideal kiloya inene kadar kilo verilmesi, anti diyabetik ilaçlar, egzersiz, doğru beslenmedir. İlerleyen tip 2 diyabet hastalarında insülin tedavisine başlanır.

Diyabetliler İçin Beslenme Önerileri

  • Karbonhidratlar temel enerji kaynağıdır. Basit karbonhidratlar ve kompleks karbonhidratlar olmak üzere ikiye ayrılır. Kan şekeri kontrolü için kompleks karbonhidratlar tercih edilmelidir.

  • Karbonhidratları glisemik indekse göre tüketilmesi gerekmektir. Glisemik indeksi düşük tahıllar, sebze ve meyveler tercih edilmelidir. Örneği muz, incir, üzüm, patates, pirinç, makarna, unlu mamuller, karpuz, kavun glisemik indeksi yüksek besinlerdir bu besinleri hayatımızdan mümkün olduğunca uzak durmak gerekir ancak hiç tüketmemek gerekir diye bir şey söyleyemeyiz. Besin tercihinin yanında bir de porsiyon kontrolü çok önemlidir. kan şekeri kontrolü için mutlaka besinlerin içeriklerinin, besin gruplarının değişimlerinin iyi bilinmesi gerekir.

  • Rafine şeker kan şekerini çok hızlı yükseltir. Diyabetli hastalar için şekerli ürünler uygun değildir. Sofra şekeri, bal, pekmez, reçeller, meşrubatlar, tatlılar basit şeker içerirler. Diyabetli kişilerin canları tatlı istediklerinde doğal meyvelerden yapılmış sütlü tatlıları tercih etmeleri gerekmektedir.

  • Kan şekeri kontrolünde ve bağırsak sağlığı için posa alımı çok önemlidir. Yemeklerde posa tüketimi midenin geç boşalmasını sağlayarak kan şekerinin daha yavaş yükselmesini sağlar.

  • Yemeklerde protein tüketimi posa kadar önemlidir. Proteinlerin midede sindirimi yavaştır. Proteinler hem daha uzun süre tok tutacaktır hemde kan şekeri dengesini sağlamaya yardımcı olacaktır. Örneğin ara öğünlerde meyvenin yanına içilen süt kan şekeri dengesinde önemlidir.

  • Diyabetli kişilerin kalp damar hastalıklarına yakalanma riskleri daha fazla olduğu için hayvansal yağlar yerine bitkisel yağları tercih etmeleri gerekmektedir. Ayrıca çiğ kuru yemişler kan şekeri dengesini sağlamada yardımcıdır. Ancak kalorileri yüksek olduğu için porsiyon kontrolü kuru yemişler içinde geçerlidir. Bir porsiyon kuru yemiş olarak 2 ceviz, 8 adet badem , 10 adet fındık tüketilebilir.

  • Kalp damar sağlığı için tuzun azaltılması gerekmektedir. Kalp- damar hastalıklarına yatkın olan diyabetlilerin turşu, şalgam, salça, salamura besinlerden uzak durmaları gerekir.

  • Alkol kan şekerini dengesini sağlamaya çalışan bireyler için uygun bir içecek değildir. Kan şekerini çok hızlı yükseltir. Alkol kullanımınızı mutlaka doktorunuza ve diyetisyeninize danışmalısınız.

  • Diyabetli bireyler yandaş hastalıklara daha yatkındır onun için sağlıklı beslenmeyi alışkanlık haline getirmek, kan şekeri dengesini sağlamaya çalışmak, diyete uygun olarak beslenmek çok önemlidir. Fazla kiloların verilmesi şekerin kontrolünü kolaylaştırır ve yandaş hastalık riskini azaltır.

  • Kan şekeri dengesinin bir diğer önemli bileşeni ise egzersizdir. Diyabetlilerin mutlaka egzersiz yapmaları gerekmektir. İnsülin yapılıyorsa mutlaka egzersiz hesaplanarak yapılmalıdır. Egzersiz öncesi ve sonrası beslenme çok önemlidir. Diyabetlilerin doğru egzersiz yapmaları gerekmektedir. Doğru egzersiz ve beslenme için diyetisyen, doktor ve spor eğitmeni koordinasyonu sağlanması gerekmektedir.

Diyabet Diyeti Ne Kadar Süre ile Yapılır

Diyabetin gelişim süreci dikkate alındığında, diyabetin geçici bir hastalık olmadığının farkına varılır. Diyabetin gelişmeye başlamasından önce insülin direnci adı verilen ve gelişimi onlarca yıl süren bir şekere hassasiyet dönemi oluşur. Normalde diyabeti engellemek amacıyla yapılan diyabet diyetlerinin bu dönemlerde icra edilmesi halinde hastalık ciddi bir boyuta ulaşmadan engellenebilmektedir lakin insülin direnci aşamasında müdahale edilmezse şeker hassasiyeti kendini TİP2 diyabet olarak göstermektedir.

Hastalığın belirtilerinin insülin direnci süreci boyunca anlaşılamaması halinde ilk belirtiler diyabet safhasında görülecektir. Belirtilerin tespitinden sonra diyabet teşhisini takiben alınacak ilaçlara ek olarak diyet uygulamaları da başlayacaktır. Diyabet sürekli bir hastalık olduğundan ve uygulanan tedaviler yalnızca kontrol altında tutmak amacıyla yapıldığından dolayı diyabet diyetleri yaşamın sonuna kadar uygulanmak zorundadır. Hastalığın evresine ve kişinin bünyesine göre değişmekle birlikte benzer diyet türleri sürekli olarak uygulanacaktır.

Diyabetin kontrol altında tutulabilmesi için vücuda alınan şeker miktarının kontrol altında tutulması gerekmektedir. Bu kontrol süreci de yirmi dört saatlik vardiyalar şeklinde değildir. Yani gün içerisindeki değişen efor miktarına göre de şeker miktarının kontrol altında tutulması gerekmektedir. Bu da ancak iyi bir diyabet diyeti ile mümkün olmaktadır. Şekerden yoksun olan bu diyetlerin uzun süreli olarak uygulanması beraberinde hastaya konfor getirmektedir. Şeker gibi oldukça cazip edici bir tattan uzaklaşılıyor olmasına rağmen diyabetin yıkıcı etkilerinden de ancak bu sayede korunmak mümkündür. Yani diyabet olan hastaların, hastalığı kontrol altında tutmak amacıyla uygulanan diyetleri hayatlarının bir parçası olarak kabul etmeleri gerekmektedir. Yaşamın, yaşam standartlarının ve rutinlerin bu diyetlere göre planlanması oldukça önemlidir. Hem hastalık kontrol altında tutulmakta hem de hastalığa bağlı olarak gelişen ileri dereceli olumsuz durumlar engellenmektedir.

Diyabet Diyeti Nasıl Yapılır

Çağımızın hastalıklarının başında diyabet gelmektedir. Gelişim tarzına göre genetik veya çevresel faktörlere bağlı olacak şekilde ikiye ayrılır. Pankreas fonksiyonlarında doğuştan gelen azalmalardan dolayı gelişen diyabetlerde beslenme alışkanlıklarının başlangıçta etkisi yoktur. Beslenme alışkanlıklarına ve diğer bazı çevresel sebeplere bağlı olarak gelişen diyabetlerde ise beslenme alışkanlıklarının gelişim süreci üzerinde büyük etkisi bulunmaktadır. Hangi sebeple gelişirse gelişsin diyabetin tedavi aşamasında tüm tedavi yöntemlerine ek olarak diyetlerin de uygulanması gerekir. Vücuda alınacak şeker miktarının kontrolü ile diyabeti kontrol altında tutmak ve konforu artırmak mümkündür.

Alınan besinlerin hangi zaman aralığında ve ne kadar alındığı kan şekeri miktarını belirler. Kan şekeri miktarının az olması da sorundur çok olması da. Yani diyabetin etkilerinin artmaması için kan şekeri seviyesinin ideal aralıkta tutulması gerekmektedir. Bunu yapmanın tek yolu da profesyonel destek almak ve verilen diyabet diyet listesine harfiyen uymaktır.

Diyabet diyetleri yapılırken dikkat edilecek hususlar şunlardır:

  • Kan şekeri miktarının gün içerisinde belirli bir aralıkta tutulabilmesi için diyabet diyet listesi ile belirlenen besinleri, belirlenen saatlerde almak gerekir. Yani her gün aynı saatte besin tüketimi yapılmalıdır. Ayrıca öğünlerin atlanması ya da öğün eklenmesi de kan şekerinin dengesiz hale gelmesine sebep olacaktır.
  • Böbrek fonksiyonlarını çalıştırıp metabolizmayı kontrol altına almak için sıvı tüketim miktarının artırılması gerekmektedir. Sıvıdan kasıt ise sudur. Tüketilecek suyun miktarı ile kişinin cüssesi arasında bağlantı bulunur. Erişkin ve ortalama bir beden ölçüsüne sahip insanın minimum iki litre ile üç litre arasında günlük su tüketimi yapması gerekir.
  • İçerisinde şeker barındıran her türlü yiyecek ve içecekten uzak durmak oldukça önemlidir. Diyabet diyetlerinin asıl amacı da bu şekerin alımını engellemektir.
  • Diyetlerin uygulandığı süreler boyunca alkol tüketiminden uzak durulmalıdır. Bilindiği üzere her alkollü içecek belirli oranda şeker içerir. Alkolün ham maddesi şekerdir.
  • Baharat açısından zengin her türlü gıda, tavuk derisi, yağda kızartılan sebze ve meyveler tüketilmemelidir.
  • Alınacak şekerin mutlaka meyvelerden tedarik edilmesi gerekmektedir. Bir adet meyvenin günün bir öğününe (tercihen sabah veya öğlen) eklenmesi gerekmektedir. Hatta iki adet meyvenin iki öğüne paylaştırılması daha etkili olacaktır.
  • Rafine şeker içerme ihtimali olan, koruyucular içeren her türlü hazır gıdadan uzak durulması gerekmektedir. Olabildiğince doğal, kaynağı takip edilebilir ve şekersiz beslenmek diyabet diyetlerinin olmazsa olmazıdır.

Bunun dışında diyabet diyetleri uygulanırken disiplinli olmak gerekmektedir. Ufak kaçamaklar ve diğer diyet bozucu uygulamalar bir süre sonra diyetin tamamen bozulmasına sebep olur. Diyabet hastalığında şeker seviyesinin bir kez kontrolden çıkması dahi oldukça tehlikeli iken şeker seviyesinin beslenme alışkanlıkları yüzünden sürekli olarak tehlikeli seviyenin üzerinde dolaşması çok daha tehlikelidir. Diyabet diyetleri genelde günün yirmi dört saatini düzenler. Tüketilen sıvı miktarı, sıvı tipi, katı gıdalar ve diğerleri… Tamamen uzman diyetisyenler tarafından hazırlanan listeler yardımıyla vücudun aldığı ilaç takviyelerine ve diğer tedavilere uygun bir süreç planlanır. Hastanın diyabetin uzun süreli yıkıcı etkilerinden korunmak için yapması gereken şey diyet listesine harfiyen uymaktır.

Diyabet Diyeti Kimler İçin Risklidir ?

Diyabet diyetinde tüketilen besinlerin tamamı şekerden yoksundur. Vücudun çok az bir şekerle (bu şeker de rafine şeker değildir, meyvelerden alınır) fonksiyonlarını devam ettirmesi gerekir. Genel olarak zaten vücudun fazla şekere ihtiyacı yoktur. Gelişen gıda sektörünün yönlendirmesi ile insanlar bu kadar fazla şeker tükettiğinden dolayı, şeker büyük bir ihtiyaçmış gibi görünmektedir. Diyabet diyetlerinin uygulanması mecburidir. Yani şeker hastalığı tedavisinin yapıldığı sıralarda şeker açısından zengin olan gıdaların tüketilmesi halinde uygulanan tedaviler boşa gitmekte; hastalık daha da ileri aşamalara doğru ilerlemektedir.

Diyabet diyetleri birçok gıdanın alımının sınırlanması mantığı üzerine kuruludur. Doğal besinler olabildiğince fazla tüketilir. Rafine şekerden ve bu şekeri içeren her türlü gıdadan uzak durulur. Ayrıca koruyucu içeren hazır gıdalar da önerilmez. Yani diyabet diyetinden dolayı birçok tüketim malzemesinden vazgeçildiğini, vazgeçilmek zorunda olunduğunu söylemek mümkündür. Doğrudan şekerle ilgili olmasa da ilgili maddelere ihtiyaç duyan bazı fonksiyonların gelişimi diyabet diyeti ile birlikte sekteye uğrayabilir. Yani alınan maddelerin kesilmesine bağlı olarak kısa vadede fonksiyon kayıpları, dengesizlikler, hormon dengesizlikleri ve diğer durumlarla karşılaşılabilir ancak bunlar geçicidir. Vücudun şekersiz bir hayata alışmasıyla beraber tüm sorunlar hallolur. Yani diyabet diyetinin risk oluşturduğu bir grup yoktur denebilir. Yalnızca gelişim aşamasındaki çocuklarda TİP1 diyabet olması durumunda kesilen gıda maddelerinden dolayı gelişimde ufak aksaklıklar yaşanabilir ancak bunlar da doğru takviyelerle ortadan kaldırılır.

Diyabet Diyeti İlaç Takviyesi

Diyabetin ortaya çıkma süreci oldukça uzun olmasına rağmen öncesindeki sürecin belirti açısından oldukça ketum olması, ilk belirtilerin hastalığın ciddi bir boyuta ulaşmasıyla görüldüğünü söylemek mümkündür. İnsülin direncinin başlaması olarak adlandırılan gelişim sürecinde yapılan teşhislerin büyük bir kısmı şans eseridir. Başka bir hastalığın araştırılması için yapılan testlerde çıkan sonuçlara göre teşhis yapılmaktadır.

Diyabetin veya insülin direncinin teşhis edilmesinden sonra başlatılacak ilk uygulama diyabet diyetidir. Diyabet aşamasında diyetlere ek olarak ilaçlar da kullanılabilir. İnsülin direnci aşamasında ise yalnızca diyetler ile kan şekeri seviyesi kontrol altında tutulmaya çalışılır.

Diyabet hastalarında tedavi çok ileri seviyeli bir vaka değilse ilaçlar yardımıyla yapılır. İlaçların işe yarayabilmesi için de vücuda alınan şeker miktarının kontrol edilmesi gerekmektedir. Bunu yapmanın en iyi yolu da diyabet diyeti uygulaması yapmaktır. Diyabet diyetinin işe yarayabilmesi, diyabetin kontrol altında tutulabilmesi için de ilaçların kullanımının devam etmesi gerekmektedir. Diyabet diyeti süresince bu ilaçların takviye olarak kullanılması durumunda kan şekeri kontrol altında tutulabilmekte; ani yükselme ve düşükler engellenebilmektedir. Yani ilaç tedavisinin işe yarayabilmesi için iyi bir diyet uygulamasına; diyabet diyeti uygulamasının işe yarayabilmesi için de ilaç takviyesine ihtiyaç vardır. Bu iki tedavi elemanı birbirini destekler nitelikte çalışır. Günümüzde birçok diyabet hastası diyabetin ileri dereceli sonuçlarından korunmak için diyabet diyetine ek olarak insülin ilaçlarından da yararlanmaktadır.