Nötropenik Diyet


Nötropenik Diyet

Bağışıklık sistemi güçlü olan kişilerin, vücutta biriken toksin ve mikropları atma eğilimi de çok daha güçlü ve çok daha hızlıdır. Nötropenik hastalarda ise bu durum çok daha sıkıntılı bir süreci beraberinde getiriyor ve metabolizma çok daha yavaş ve sağlıksız bir şekilde çalışıyor. Nötropenik hastaların uygulayacakları diyet programı çok daha özel ve profesyonel bir programı da beraberinde getiriyor. Tüketilecek olan her gıdanın yüksek ateşte pişirilmesi ve mikroplardan arındırılması gerekiyor. Az önce de ifade ettiğimiz gibi bu hastalığa sahip olan kişilerin metabolizması çok daha yavaş çalışıyor ve toksinleri atma konusunda da zayıf kalıyorlar. Sebze tüketiminde de hassas davranılmasında fayda var ve bolca yıkanıp iyice dezenfekte edildikten sonra tüketilmeleri gerekiyor. Nötropenik diyet listesindeki gıdaların hazır gıdalar olmaması gerekiyor ve bununla birlikte uzun süre bekletilmiş gıdalardan da hastaların uzak durmaları şarttır. Bakterilerin daha kolay yuva yapabileceği ve gelişim gösterebileceği et ürünlerinin de yine yüksek ısıda pişirilmesi ve sağlıklı hale getirilmesi gerekiyor.

Nötropenik Hastalık Nedir?

Kemik iliğine katkıda bulunan hücrelerin yapımının engellenmesi durumu, kemik iliğinin baskılanmasına da neden olacaktır. Kan sayımı ile birlikte bu hastalık kısa sürede ortaya çıkartılabiliyor ve gerekli müdahaleler de profesyonel bir şekilde yapılıyor. Baskılanmanın en önemli nedenleri arasında anemi ve lökopeni gösteriliyor. Beyaz kan hücrelerinin sayıca azalması da bu durumu beraberinde getiriyor. Beyaz kan hücrelerinin kendi içinde farklı tür ve yapılara sahip olduğunu da ifade etmekte fayda var ve nötrofil de bunlardan bir tanesidir. Vücuttaki nötrofil sayısının belirgin bir şekilde düşmesine, tıp dilinde nötropeni adı veriliyor. Hastalığın tedavisi mümkün ve her zaman söylediğimiz gibi erken teşhis ile birlikte müdahale etmek de çok daha kolay ve çok daha sağlıklı olacaktır. Nötropeni hastalığının da kendi içinde çok fazla türü mevcut ve hastalığın seviyesine bağlı olarak isimlendirme yapılıyor. Kemoterapinin en riskli yan etkilerinden biri olarak da bilinen bu hastalık, erken teşhis ile birlikte tedavi edilebilir ancak ileri seviyede ise müdahale etmek çok daha zor ve sıkıntılı bir süreci de beraberinde getirecektir.

Nötropenik Diyeti Nasıl Uygulanır?

  • Size verilen diyet listesinde uygulamanın nasıl yapılacağı ve hangi detaylara dikkat etmeniz gerektiği de belirtilecektir. Sebze tüketimin bol olduğu ve gıdaların yüksek ısıda pişirildiği bir liste sizleri bekliyor. Sebze tüketiminde dikkat etmeniz gereken en önemli hususlardan bir tanesi dezenfekte işlemidir. Bol su ve hatta özel sular ile yıkandıktan sonra yenmeleri tavsiye ediliyor.
  • Yağlı kuruyemişlerden uzak durmanız gereken bir liste karşınıza çıkacaktır. Diyetin düzenli bir şekilde uygulanmasına rağmen sonuç elde edilememesi ve bağışıklık sisteminde herhangi bir değişiklik görülememesi durumunda diyet süresi uzatılabilir ve programa eklemeler yapılabilir.
  • Normal diyet listeleri ile benzerlik gösteren tarafı ise 3 ana ve 3 ara öğün şeklinde devam edilecek olmasıdır. Ara öğünlerde yoğurt ve meyve tüketimi ile vücudun daha diri tutulması hedefleniyor. Bu diyet programının asıl hedefi ise kilo verdirmek değildir. Bağışıklık sistemini toparlamak ve kişinin eskiye nazaran daha sağlıklı bir metabolizmaya sahip olmasını mümkün kılmaktır.

Nötropenik Diyette Dikkat Edilmesi Gerekenler

Diyet süresince taze gıdaların tüketimine ağırlık verilmeli ve hazır gıdalardan uzak durulmalıdır. Tüketeceğiniz gıdaların bekletilmemiş olması gerekiyor ve yemeden hemen önce hazırlanmasında da fayda vardır. Bu listede et ve et ürünleri de yer alıyor ancak sizlerin de bildiği gibi bakteriler, hayvansal gıdalarda çok daha kısa sürede yer edinebiliyor ve üreyebiliyor. Bu yüzden et ve et ürünlerinin yüksek ısıda hazırlanması ve bakterilerden arındırılana kadar pişirilmesi büyük önem taşıyor. Sık öğün ve az yemek şeklinde devam edecek bir diyet programı olduğunu da ifade etmekte fayda var. Ara öğünlerde süt ve süt ürünlerini tercih edebilir ya da meyve takviyesinde bulunabilirsiniz. Bu diyetin asıl amacı bağışıklık sistemini çok daha kısa sürede ve çok daha sağlıklı bir şekilde düzenlemektir. Zayıflama gibi bir kaygı güdülmemeli ve diyetin amacı da bilinmelidir.

Nötropenik Diyet Örnek Menü

Kahvaltı:*

Tek kullanımlık paket peynir, paket reçel, paket tereyağı, haşlanmış yumurta ve ekmek. Ekmeğin streç içinde sunulması çok daha sağlıklı olacaktır ve zaten bu programı uzman kontrolü eşliğinde sürdürüyorsanız bu detay da dikkate alınacak ve uygulanacaktır.

Ara Öğün:

Paket süt (Tek kullanımlık

Öğle Yemeği:

Sebze çorbası, sebze yemeği, pilav, makarna, 1 kâse yoğurt ya da ayran, tatlı.

Akşam Yemeği:

Etli sebze yemeği, 1 kâse çorba, pilav-makarna, yoğurt ve tatlı.

Yatmadan Önce:

1 porsiyon meyve.

Nötropenik Diyet İlkeleri Nelerdir?

Kanser hastalarının büyük bir kısmına uygulanan bu diyet programında aslolan, zayıflamak değil, bağışıklık sistemini kısa sürede çok daha güçlü hale getirmektir. Kemoterapi nedeniyle hastaların bağışıklık sistemi belirgin bir şekilde zayıflıyor ve bu zayıflamayı ortadan kaldırmak adına nötropenik diyet uygulamasına geçiliyor. Yapılan araştırmalar, diğer diyet programlarına nazaran bağışıklık sistemini çok daha fazla güçlendirdiğini ve hastayı kısa sürede hazır hale getirdiğini ortaya koyuyor.

Nötropenik Diyetin Etkinliği Nedir?

Çağımızın en büyük sorunu kanser olarak adlandırılmaktadır. Hastalığın her evresinde işe yarayacak kesin bir tedavi yönteminin bulunmaması oldukça büyük bir problem teşkil etmektedir. Erken teşhis aşamasındaki hastalar büyük oranda kurtarılabilse de ileri evrelerdeki hastalarda durum çok daha olumsuzdur. Kanser tedavisinin temel amacı, tekrarlamayacak şekilde kanseri tedavi etmektir. Eğer bu mümkün değilse de ömrün olabildiğince uzatılması amaç haline gelmektedir.

Kanser tedavisine yönelik olarak prosedürleri önceden belirlenmiş bazı yöntemler olsa da özellikle beslenme kısmındaki kaideler henüz netleştirilmiş durumda değildir. Günümüzde birçok doktor nötropenik diyet uygulamasını mecburi kılmaktadır ancak konu diyetin içeriğine geldiğinde kafalar karışmaktadır.

Bilindiği üzere gerek kanser gerekse de kanser tedavisi bağışıklık sistemini baskı altına almakta ve etkinliğini düşürmektedir. Etkinliğin düşmesiyle beraber de vücuda ağız yoluyla alınan besinlerden gelen mikroorganizmalar yüksek enfeksiyon riski doğurmaktadır. Kanser tedavisi gibi kritik bir dönemde ortaya çıkan enfeksiyonların sonuçları ölümcül olabileceği için de ağız yoluyla alınacak olan mikroorganizmaların özel bir diyet ile sıfırlanması ya da olabildiğince azaltılması amaçlanmaktadır. İşte bu özel diyetin adı da nötropenik diyettir.

Nötropenik diyetin oldukça etkili olduğu bilinmektedir. Daha önceden, diyetin bazı genel hatları kesinleşmeden önce, insanlar henüz uygulamazken mevcut olan yaşam istatistikleri ile günümüzdeki istatistikler oldukça farklıdır. Günümüzde yaşam süresi daha uzun; kurtulma oranı ise daha fazladır. Yine nötropenik diyetin oldukça etkili bir yöntem olduğunu söylemek mümkündür.

Nötropenik Diyette Güncel Yaklaşımlar

Kanser, AIDS gibi bazı hastalıkların insanların hayatlarına mal olmasının temel sebebi hastalıkların vücut üzerinde oluşturduğu yıkım kadar, mikroplarla savaşma kapasitesine verdikleri zarardır da aynı zamanda. Bilindiği üzere vücudumuzu mikroplara karşı koruyan mekanizma bağışıklık sistemidir. Bağışıklık sistemi bu işi yaparken nötrofil adı verilen hücreleri kullanılır. Nötrofil sayısı ile mücadele kabiliyeti arasında doğru orantı bulunmaktadır. Bazı kişilerde nötrofil sayısının kritik sınırın altına düşmesiyle beraber nötropeni ortaya çıkar. Nötropeni olan kişilerin enfeksiyon riski katlanarak artmaktadır. Bu riski kontrol altına tutmak hatta azaltmak için de özel bazı beslenme alışkanlıkları gerekmektedir.

Nötropenik diyetin temelini hijyen ve yasaklar oluştursa da günümüzde bazı güncel yaklaşımlar da bulunmaktadır. Güncel yaklaşımların temel amacı nötropenik diyeti uygularken hijyen kurallarını artırmak, yasakları ise azaltmaktır. Bazı besinlerin üzerinde yer alan mikropların ortadan kaldırılmasında görev yapan bağışıklık sisteminin kanser tedavisi süresince baskılanması, nötropenik diyeti mecburi hale getirmektedir. Güncel yaklaşımlar sayesinde de bu süreç daha konforlu olarak atlatılabilmektedir.

Hijyen kurallarına ve diğer bazı kriterlere azami özen gösterilmesi sayesinde yasaklar azalmaktadır. İşte bu kriterleri şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Yiyeceklerin son kullanma tarihleri özenle kontrol edilmelidir.
  • Yiyecekler doğru ısılarda saklanmalıdır.
  • Hidrojenize ifadesi geçen hiçbir paketli ürünü tüketmeyin.
  • Etler ile sebze ve meyveleri birbirinden ayrı bölmelerde saklayın.
  • Güvenilir yerlerden alışveriş yapın.
  • Yiyeceklerin rutubetlenmesini engelleyin.
  • Besin tüketim zincirinizdeki her alanı (elektrik düğmesi, kapı kolu, buzdolabı yüzeyi, masa yüzeyi vb.) hijyenik hale getirin.
  • Ellerinizi sürekli anti bakteriyel sabunlarla yıkayın. Yemek hazırlamadan önce ve sonra…
  • Kumaş havlu kullanmayın, kağıt havlulara geçiş yapın.
  • Bulaşıkları iyi yıkayın. Yiyecek artıklarından tamamen arındırın.
  • Yemekleri ısıtıp – soğutup tekrar tüketmeyin. Ufak porsiyonlar hazırlayıp tek seferde tüketin.
  • Mikrodalga kullanımını tamamen kesin.
  • Dışarıda yemek yemeyin.

Kanser Tedavisi Sırasında Nötropenik Diyet Nasıl Uygulanmaktadır?

Vücudun mikroplarla savaşmasında kritik rol o oynayan nötrofil hücrelerinin kritik sınırın altına düşmesiyle beraber enfeksiyon riski artar. Kanser tedavisi dönemlerinde vücudun herhangi bir bölgesinde ortaya çıkabilecek enfeksiyon ölümcül sonuçlar doğurabileceği için, enfeksiyonun ortaya çıkmamasına yönelik önlemler alınır. Bu önlemlerin başında da nötropenik diyet gelmektedir. Vücuda mikroorganizmaların yani enfeksiyon riski oluşturan canlıların girdiği yollardan en kolayı ağızdır. Yiyeceklerin üzerinde vücuda alınan bu mikroplar normal koşullar altında hemen yok edilse de, nötrofillerin eksik olmasından dolayı midede ve bağırsakta yaşama şansı bulabilirler. İşte bu şansın ortadan kaldırılması için de özel bir diyet sürecinin uygulanması gerekmektedir.

Besinleri Doğru Şekilde Alın

Nötropenik diyetlerde ilk aşama doğru besinlerin alınmasıdır. Esasen, tüketilmemesi gereken besinler normal bir diyetle aynıdır. Paketli gıdaların alınmaması, yağ tüketimine dikkat edilmesi, sigara ve alkolün kesilmesi, asitli – gazlı içeceklerden uzak durulması, rafine şeker tüketiminin azaltılması gerekmektedir. Organik, paketlenmemiş ve mümkünse ilaçlar ile kirletilmemiş gıdalar alınmalıdır. Et ve süt ürünleri alırken de son kullanma tarihlerine, üretim yerlerine ve koşullarına dikkat edilmelidir. Alışverişin yapılacağı yerlerin güvenilir olması da oldukça önemlidir.

Besinleri Doğru Koşullarda Saklayın

Besinlerin alınması kadar saklanması da oldukça önemlidir. Bilindiği üzere bazı besin gruplarının birbirinden ayrılması gerekir. Bazı besinler dışarıda, bazıları dolapta bazıları da buzlukta saklanmalıdır. Ayrıca her besinin saklanabileceği ısı koşullarına azami özen gösterilmeli, besinler rutubetten uzak tutulmalıdır. Doğrudan güneş ışığı ya da mikroorganizma üremesine sebep olan koşullardan tamamen kaçınmak gerekmektedir.

Besinleri Doğru Şekilde Pişirmeye Hazırlayın

Besinlerin ve besin – yemek süreci ile temas eden her bölgenin hijyen koşullarına uygun hale getirilmesi mecburiyettir. Bir yer ne kadar temiz görünse de mikroskobik boyutta oldukça kirli olabilir. Bunu engellemek için yemek hazırlama ve besin tüketme sürecinde temas edilen her şey özel bazı sabunlarla hijyenik hale getirilmelidir. Dolap, masa, kapı kolları, tezgah vb. diğer yerler örnek olarak verilebilir.

Besinleri Doğru Şekilde Pişirin

Normalde nötrofil hücreleri tarafından öldürülmesi gereken mikroorganizmaların pişirme ile öldürülmesi mecburiyettir. Her mikroorganizmanın da belirli bir sıcaklık derecesinde ölmesi söz konusudur. Özellikle et ve süt ürünlerinde pişirme – pastörize sürecinin kusursuz olması mecburiyettir. Pişmemiş ya da az pişmiş her türlü besinden uzak durulması gerekmektedir.