Polikistik Over Diyeti


Polikistik Over Diyeti

Polikistik Over Nedir?

Polikistik over kadınların %23 ünde görülen bir hastalıktır. Her ay düzenli olarak yaşanan menstrüasyon döngüsünde hipofiz bezinden salgılanan LH ve fsh hormonlarının düzensizliği sonucu yumurta çatlamaz ve orada kistik yapılar oluşturur. Polikistik overin en yaygın bulgusu düzensiz adet görmedir. Bunun beraber kilo alma, yüzde kıllanma, akne, insülin direncide hastalığın önemli belirtileri arasındadır. Bu şikayetlerin bir veya bir kaçı varlığında mutlaka doktora gidilmelidir.

Polikistik Over Belirtileri

Polikistik over sendromunu tam olarak neyin ortaya çıkardığı bilinmese de ilgili faktörün hormon dengesini bozması sonucu ortaya çıktığı bilinmektedir. Başta kilo almak olmak üzere birçok çevresel ve genetik faktör polikistik over sendromunun gelişmesine katkı sağlamaktadır. Kadınlar üreme kapasitesinde düşüşe sebep olan bu sendrom sebebiyle hayat kalitesi büyük oranda bozulmaktadır. Ayrıca başta dolaşım sistemi hastalıkları olmak üzere birçok diğer hastalığın gelişmesinde de rol sahibidir.

Polikistik over sendromunun gelişimi genelde ergenlik çağlarına dayanır. Hormon dengesinin allak bullak olduğu bu dönemde, polikistik over sendromuna sebep olan faktörlerin de etkili olmasıyla beraber sendrom ortaya çıkar. Ortaya çıkışıyla olmasa da ilerlemiş haliyle pek çok belirtiyi ortaya çıkarabilir. Bu belirtiler kişiden kişiye, sendromun evresine ve diğer bazı faktörlere göre değişiklik gösterebilir. Ortaya çıkan belirtilerin birden çok hastalığın ve sendromun belirtisi olması, ayırıcı tanı yapılmasını zorlaştırmakla beraber şüphenin doğması için yeterlidir. Polikistik over sendromunda görülen belirtileri genel olarak şöyle sıralayabiliriz:

  • Polikistik over sendromunun oluşturduğu yapılar hormon dengesi üzerinde olumsuz etki oluşturur. Ayrıca yumurta faaliyetlerinin de engellenmesini sağlar. Sonuç olarak ise doğurganlıkta azalma gözlenir. Çoğu ilerlemiş vakada kısırlık söz konusudur.
  • Yumurtanın fonksiyonları ve döngüsüyle ilgili yaptığı etkilerden dolayı regl dönemlerinin düzensiz hale gelmesine sebep olur. İki regl arası dönem uzayıp kısalabilir. Ayrıca kan seviyesinde de artışlar gözlenebilir.
  • Hormon dengesinin bozulmasıyla beraber vücudun birçok fonksiyonu olağandışı çalışmaya başlar. Başta cilt olmak üzere kıllarda, saçlarda ve dudaklarda olumsuz etkiler gözlenir. Aşırı kıllanma, akne oluşumu ve dudak kuruması gibi.
  • Oluşturduğu yapıların kanser oluşturma riski bulunur. Başta rahim kanseri olmak üzere yumurtalık kanseri, meme kanseri başlıca etkileri arasındadır.
  • Hormon dengesinin bozulmasına bağlı olarak dolaşım sistemi hastalıkları görülebilir. Kalp atım hızında dalgalanmalar, damar tıkanıklıkları sıkça karşılaşılan belirtilerdir.
  • Kilo alımına ve hormon dengesine bağlı olarak insülin direnci gelişebilir. Tedavi edilmediği takdirde diyabet görülme riski oldukça fazladır.
  • Uyku problemleri ile sıkça karşılaşılır. Kesintisiz uyku uyunamaz. Kişi gece boyunca altı – yedi sefer uyanır.

Tüm bu belirtilerin görülüp görülmeyeceği; görülecekse hangi şiddette görüleceği tamamen hastanın özel durumları ile alakalıdır. Bazı belirtiler hiç görülmeyebilir veya burada sıralanmayan belirtiler polikistik over sendromuna bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Polikistik Over Tedavisi

Polikistik over nedenleri çok fazla bilinmemekle birlikte kilo artışı, insülin direnci varlığı, genetik yatkınlık polikistik over nedenleri arasındadır. Polikistik over teşhisi ultrasonografi ve kan tahlilleri ile konulabilir. Doğum kontrol hapları ile tedavisi mümkündür. Gebelik düşünmeyen hastalarda doğum kontrol hapları hormonları düzenlemede oldukça etkilidir. Kilo ve insülin direnci kaynaklı polikistik over hastalarında doğum kontrol hapından ziyade kandaki insülin seviyesini ayarlayacak metformin grubu anti-diyabet ilaçları hastalığın tedavisi için kullanılmaktadır.

Polikistik over tedavisinde ilaçlar kadar yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıkları da oldukça etkilidir. Polikistik over ile mücadele eden hastaların diyetlerine çok dikkat etmeleri gerekmektedir. böylece hem kilo verecekler yumurtalıkların etrafındaki yağ dokusunun azalması ve insülin seviyeleri hormonların düzene girmesine yardımcı olacaktır.

Polikistik Over Hastalarının Dikkat Etmesi Gereken 10 Beslenme Kuralları

  • Karbonhidrat içeriği azaltılmış bir diyet uygulanmalıdır. Tüketilen karbonhidratların glisemik indeksi düşük olanları tercih edilmelidir. Böylece kan şekeri ve kan insülin dengesi sağlanacaktır. Ani yükselmeler ve düşmeler yaşanmayacaktır. Ayrıca kilo verme sürecinde glisemik indeksi düşük beslenme oldukça etkilidir.

  • Günde 2.5 -3 litre su içilmesi gerekir.

  • Polikistik over hastalarında lifli beslenme çok önemlidir. Çeşitli sebze ve meyvelerden mutlaka günde 4-5 porsiyon tüketilmelidir. Meyve- sebze seçimleri patates, muz, incir, üzüm gibi glisemik indeksi yüksek olanlar yerine düşük olanlar tercih edilmelidir.

  • Sağlıklı yağlar polikistlk over diyetinde önemlidir. Doymuş yağlar yerine zeytinyağı, çiğ kuru yemişler gibi doymamış yağlar tercih edilmelidir.

  • Ara öğünler kan şekeri dengesi için önemlidir. mutlaka ana öğünler arasında 3 saatte bir ara öğünler yaparak kan şekeri dengesi sağlanmalıdır.

  • İşlenmiş, paketli ürünler yerine doğal, taze ürünler tercih edilmelidir.

  • Polikistik over diyetinde et, tavuk, balık gibi hayvansal proteinler gibi kuru baklagiiler gibi bitkisel protein içeren öğünler tüketmeye özen gösterilmelidir.

  • Tuz ve soya polikistik over hastalarının tüketmemesi gerekenler arasındadır. Bunlar yerine baharatlar tercih edilmelidir.

  • Kan şekeri dengesi için ana ve ara öğünlerde tüketilen karbonhidratların emilimlerini yavaşlatmak için mutlaka yanlarında süt ve süt ürünleri veya kuru yemişler gibi emilimi yavaş olan besinler eklenmelidir.

  • Rafine şekerin polikistik over diyetinde yeri yoktur. Mümkün oldukça tüketmekten kaçınmak gerekmektedir.

Polikistik Over Diyeti Ne Kadar Süre Yapılmalıdır ?

Başlangıcı ergenlik dönemine kadar uzanan polikistik over sendromunun ortaya çıkışını engellemek çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Genelde kalıtsal özelliklere göre gelişme riski bulunan bu sendrom kişinin hayatında ciddi konfor kayıplarına sebep olmaktadır. Tedavi edilip kontrol altına alınmadığı süreler boyunca da hayatı dahi tehdit eden riskler oluşturmaktadır. Polikistik over sendromunun verdiği belirtilerle genelde otuzlu yaşlardan itibaren karşılaşılmaktadır. Bu yaşın altındaki vakalarla da karşılaşılır ancak oransal olarak otuzlu yaşlara sıkışma söz konusudur. Polikistik over sendromunun teşhis edilmesinden sonra diyet uygulamasına başlanır. Hormon dengesinin bozulmasına bağlı olarak gelişen kilo alımını ve insülin direncini destekleyen sürecin kırılması gerekmektedir.

Genelde diyetler kilo alımını durdurmak ve tersine çevirmek üzerine kuruludur. Karbonhidrat ağırlıklı beslenme kesilir, kalori miktarı azaltılır ve şeker alımı sıfırlanır. Sodyum alımı azaltılır, kalsiyum ve potasyum alımı ise yükseltilir. Gerek hormon dengesinin sağlanması gerekse de diğer belirtilerin bastırılması için D vitamini ağırlıklı beslenmeye ağırlık verilir. Polikistik over sendromunun ileri uçtaki belirtileri tedavi edilip hastalık kontrol altına alınıncaya kadar da diyet uygulamasına devam edilir. Yani polikistik over sendromunun varlığını tehlikeli şekilde sürdürdüğü süre boyunca polikistik over diyetinin devam ettirileceğini söyleyebiliriz.

Polikistik over diyeti ile elde edilen beslenme alışkanlıkları vücudun genel sağlığı üzerinde de oldukça olumlu etkiler oluşturduğundan dolayı uzun süreli devam ettirilmesinde herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.